
1 

(1) Enw'r Gorchymyn hwn yw Gorchymyn Deddf Tiroedd Comin 2006 (Cychwyn Rhif 1, Darpariaethau Trosiannol ac Arbedion) (Cymru) 2007.
(2) Yn y Gorchymyn hwn —
 ystyr “Deddf 1965” (“the 1965 Act”) yw Deddf Cofrestru Tiroedd Comin 1965;;
 ystyr “Ddeddf 2006” (“the 2006 Act”) yw Deddf Tiroedd Comin 2006;
(3) Mae'r Gorchymyn hwn yn gymwys o ran Cymru.
2 

(1) Mae darpariaethau Deddf 2006 a osodir ym mharagraff (2) yn dod i rym ar y diwrnod ar ôl y diwrnod y mae'r Gorchymyn hwn yn cael ei wneud i'r graddau y maent yn rhoi pwer, neu'n gosod dyletswydd, ar Weinidogion Cymru—
(a) i wneud rheoliadau, neu i wneud darpariaeth drwyddynt;
(b) i roi canllawiau neu gyfarwyddiadau; neu
(c) i wneud darpariaeth parthed arfer unrhyw bwer o'r fath neu parthed cyflawni dyletswydd o'r fath.
(2) Y darpariaethau y cyfeirir atynt ym mharagraff (1) yw—
 adran 3(5);
 adran 6(4);
 adran 7(4);
 adran 8(1) a (2);
 adran 11(5) a (6);
 adran 12(a);
 adran 13(1)(a);
 adran 14;
 adran 17(3) a (10);
 adran 19(6);
 adran 20(2) a (3);
 adran 21(2) a (3);
 adrannau 22 i 25;
 adran 29(1) a (6);
 adran 31(6)(a);
 adran 39(6);
 adran 40;
 adran 42(4);
 adrannau 43 a 44;
 adran 50(1) a (4) i (6);
 paragraffau 2(2)(d) a (3), 3(2)(e) a (3), 4(6), 5(3), 6(3), 7(3), 8(3), 9(4) a 10 o Atodlen 2; a
 paragraffau 2(1), (5) a (6), 4, 5 ac 8(2) a (3) o Atodlen 3.
3 
Mae'r darpariaethau a ganlyn o Ddeddf 2006 yn dod i rym ar 6 Medi 2007—
(a) adran 4 (awdurdodau cofrestru tiroedd comin);
(b) adran 5 (tir y mae Rhan 1 yn gymwys iddo);
(c) adran 15 (cofrestru meysydd tref neu bentref);
(ch) adran 23 (trosiannol), i'r graddau y mae yn rhoi ei effaith i baragraff (i) o'r erthygl hon;
(d) adran 24 (ceisiadau etc.) i'r graddau nad yw'n cael ei dwyn i rym gan erthygl 2 o'r Gorchymyn hwn;
(dd) adran 44 (materion atodol), i'r graddau y mae yn rhoi ei effaith i baragraff (j) o'r erthygl hon;
(e) adran 45 (pwerau awdurdodau lleol dros dir nas hawlwyd);
(f) adran 47 (cau tir gan y perchennig);
(ff) adran 49 (hysbysiad cau tir);
(g) adran 51 (mynediad i gerbydau);
(ng) adran 52 (mân ddiwygiadau a diwygiadau canlyniadol), i'r graddau y mae yn rhoi ei effaith i baragraff (l) o'r erthygl hon;
(h) adran 53 (diddymiadau), i'r graddau y mae yn rhoi eu heffaith i baragraffau (ll) i (o) o'r erthygl hon;
(i) yn Atodlen 3 (cofrestru: darpariaeth drosiannol), paragraff 9;
(j) yn Atodlen 4 (gwaith: materion atodol), paragraff 6;
(l) yn Atodlen 5 (mân ddiwygiadau a diwygiadau canlyniadol)
(i) paragraff 4,
(ii) is-baragraff (a) o baragraff 6, a
(iii) is-baragraff (5) o baragraff 7 ac is-baragraff (1) o'r paragraff hwnnw i'r graddau y mae yn ymwneud ag ef;
(ll) yn Rhan 1 o Atodlen 6 (diddymiadau yn ymwneud â chofrestru), y cofnodion sy'n ymwneud ag—
(i) Deddf Cofrestru Tiroedd Comin 1965 i'r graddau y mae'n diddymu adrannau 8, 9 a 13(a) a (b) o Ddeddf 1965,
(ii) adran 189(1) a (2) o Ddeddf Llywodraeth Leol 1972,
(iii) paragraff 10(6) o Atodlen 8 i Ddeddf Llywodraeth Leol 1985,
(iv) adran 8 o Ddeddf Tiroedd Comin Dartmoor 1985,
(v) Deddf Tiroedd Comin (Cywiro Cofrestrau) 1989,
(vi) adrannau 46(1) a 98 o Ddeddf Cefn Gwlad a Hawliau Tramwy 2000, a
(vii) adran 33(1) o Ddeddf Tiroedd Comin Greenham a Crookham 2002;
(m) yn Rhan 2 o Atodlen 6 (diddymiadau yn ymwneud â gwaith), y cofnodion yn ymwneud ag
(i) adran 21 o Ddeddf y Tiroedd Comin Metropolitanaidd 1866,
(ii) adran 30 o Ddeddf Tiroedd Comin 1876,
(iii) adran 21o Ddeddf Tiroedd Comin 1899 , a
(iv) Atodlen 7 i Ddeddf Prynu Gorfodol 1965;
(n) yn Rhan 3 o Atodlen 6 (diddymiadau yn ymwneud â chau tir gan y perchennog a chau tir), y cofnodion yn ymwneud â
(i) Deddf Tiroedd Comin 1285,
(ii) adran 31 o Ddeddf Tiroedd Comin 1876, a
(iii) Deddf Diwygio Cyfraith Tiroedd Comin 1893; ac
(o) Rhan 5 o Atodlen 6 (diddymiadau yn ymwneud â mynediad i gerbydau).
4 

(1) Pan fo awdurdod cofrestru tiroedd comin yn caniatáu cais o dan adran 15 o Ddeddf 2006 i gofrestru tir fel maes tref neu bentref cyn bod adran 1 o Ddeddf 2006 wedi dod i rym mewn perthynas â'r man lle lleolir y tir—
(a) rhaid i'r awdurdod cofrestru gofrestru'r tir yn y gofrestr o feysydd trefi neu bentrefi sy'n cael ei chadw ar gyfer y man hwnnw dan Ddeddf 1965; a
(b) hyd nes y daw adran 1 o Ddeddf 2006 i rym mewn perthynas â'r man hwnnw, mae Deddf 1965 yn gymwys mewn perthynas â'r cofrestru megis petai wedi'i wneud yn unol ag adran 13(b) o Ddeddf 1965.
(2) O ran unrhyw ardal o Gymru—
(a) mae cyfeiriadau yn adran 24 o Ddeddf 2006, ac mewn rheoliadau a wnaed o dan yr adran honno, at gofrestru tiroedd comin neu neu feysydd trefi neu bentrefi, i'w cymryd, hyd nes y daw adran 1 o Ddeddf 2006 i rym o ran yr ardal honno, fel cyfeiriadau at gofrestr o'r fath a gedwir o dan Ddeddf 1965; a
(b) mae adran 13(b) o Ddeddf 1965, a rheoliadau a wnaed oddi tani, yn parhau i gael eu heffaith hyd nes y daw'r canlynol i rym—
(i) adran 6 o Ddeddf 2006 o ran yr ardal honno, i'r graddau y maent yn ymwneud â thir sy'n dod yn dir comin ac eithrio yn rhinwedd unrhyw offeryn a wnaed o dan ddeddfiad neu'n unol â deddfiad, a
(ii) adran 14 o Ddeddf 2006 o ran yr ardal honno, i'r graddau y maent yn ymwneud â thir sy'n dod yn dir comin neu'n faes tref neu bentref yn rhinwedd unrhyw offeryn a wnaed o dan ddeddfiad neu'n unol â deddfiad.
(3) Pan fo—
(a) cais yn cael ei wneud cyn 6 Medi 2007 i awdurdod cofrestru, yn unol ag adran 13(b) o Ddeddf 1965, i ddiwygio'r gofrestr o feysydd trefi neu bentrefi o ganlyniad i fod tir wedi dod yn faes tref neu bentref, a
(b) nad yw'r awdurdod cofrestru yn dyfarnu ar y cais cyn y dyddiad hwnnw,
rhaid i'r awdurdod cofrestru barhau i ymwneud â'r cais ar 6 Medi 2007 ac ar ôl hynny megis pe na bai adran 13(b) o Ddeddf 1965 wedi'i diddymu.
(4) O ran unrhyw ardal o Gymru, mae'r cyfeiriad yn adran 45(1) o Ddeddf 2006 at dir sydd wedi'i gofrestru fel tir comin neu faes tref neu bentref i'w ddarllen, hyd nes daw adran 1 o Ddeddf 2006 i rym o ran yr ardal honno, fel petai yn gyfeiriad at fod tir wedi'i gofrestru felly o dan Ddeddf 1965.
(5) Pan fo Comisiynydd Tiroedd Comin, cyn 6 Medi 2007, yn rhoi cyfarwyddyd o dan adran 8(2) neu (3) o Ddeddf 1965 i awdurdod cofrestru gofrestru person fel perchennog tir, ond nad yw'r awdurdod cofrestru yn cydymffurfio â'r cyfarwyddyd cyn y dyddiad hwnnw-
(a) mae'r cyfarwyddyd yn parhau i fod yn effeithiol ar 6 Medi 2007 ac ar ôl hynny er gwaethaf diddymiad adran 8(2) a (3) o Ddeddf 1965; a
(b) os mai'r cyfarwyddyd yw i awdurdod lleol gael ei gofrestru fel perchennog y tir, pan wneir y cofrestriad, bydd adran 8(4) o Ddeddf 1965 yn gymwys megis pe na bai wedi cael ei diddymu.
(6) O ran unrhyw ardal o Gymru, mae adran 13(a) o Ddeddf 1965, a rheoliadau a wnaed oddi tani, yn parhau i gael eu heffaith, hyd nes daw adran 14 o Ddeddf 2006 i rym o ran yr ardal honno, i'r graddau y maent yn ymwneud â thir sy'n peidio â bod yn dir comin neu'n faes tref neu bentref yn rhinwedd unrhyw offeryn a wnaed o dan ddeddfiad neu'n unol â deddfiad.
(7) Os, o ran unrhyw dir ac eithrio tir y cyfeirir ato ym mharagraff (6),—
(a) oes cais yn cael ei wneud cyn 6 Medi 2007 i awdurdod cofrestru, yn unol â rheoliadau o dan adran 13(a) o Ddeddf 1965, i dir gael ei dynnu oddi ar y gofrestr o ganlyniad i fod y tir hwnnw wedi peidio â bod yn dir comin neu'n faes tref neu bentref; a
(b) nad yw'r awdurdod cofrestru yn dyfarnu ar y cais cyn y dyddiad hwnnw,
rhaid i'r awdurdod cofrestru barhau i ymwneud â'r cais ar 6 Medi 2007 ac ar ôl hynny megis pe na bai adran 13(a) o Ddeddf 1965 wedi'i diddymu.
Jane Davidson
Y Gweinidog dros yr Amgylchedd, Cynaliadwyedd a Thai, un o Weinidogion Cymru
11 Awst 2007